Oude feiten

In januari 2026 verscheen er in Science Advances een artikel over enkele fossielen van onze oudste voorouder. Die voorouder luistert naar de naam Sahelanthropus tchadensis en leefde ongeveer 7 miljoen jaar geleden in de toenmalige bossen van het huidige Tsjaad. We mogen van geluk spreken dat deze fossielen gevonden zijn, want het is een zeer zeldzame vondst in die regio. Van deze voorouder zijn een schedel, dijbeen en een ellepijp gevonden. De eerste twee zijn al enkele jaren geleden beschreven. Daaruit bleek dat deze voorouder ongeveer net zo groot geweest moet zijn als een moderne chimpansee, maar zich wel anders voortbewoog. De chimpansee loopt niet rechtop zoals wij, maar gebruikt de zogenoemde knokkelloop, waarbij de vingers van de handen gekromd worden en tijdens het lopen op de grond ondersteuning bieden. Daardoor wordt het bovenlichaam vrij horizontaal gehouden, zodat de nekwervels achter aan de schedel aansluiting vinden en niet onderop, zoals bij ons. Bij de fossielen zit die plek precies tussen die van de chimpansee en de mens in en dat wijst erop dat hij zich anders voortbewoog. Niet zo rechtop als wij, maar ook niet zo krom als de chimpansee. Omdat er maar één primaat is die rechtop loopt werd geconcludeerd dat deze fossielen in de menselijke lijn moeten worden geplaatst en een voorstadium van onze rechtop lopende gang vertegenwoordigen. Een dijbeen bevestigde dat beeld.

Ellepijp

Deze conclusies zijn in wezen vrij rechttoe rechtaan, maar niettemin is er wel discussie over geweest. Nu is er ook een ellepijp beschreven en van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de schedel en het dijbeen ook nog maar eens tegen het licht te houden. De schrijvers van het artikel concluderen dat de schedel, het dijbeen en de ellepijp alle drie wijzen op eigenschappen ten aanzien van de voortbeweging op de grond die het midden houden tussen de knokkelloop van de chimpansee en het rechtop lopen van de mens. De illustratie laat dit heel mooi zien door de fossielen van b) Sahelanthropus tchadensis te vergelijken met a) de chimpansee en c) de mens. Tegelijkertijd was deze voorouder nog uitstekend in staat in de bomen te klimmen. De onderzoekers merken tevens op dat dit beeld goed aansluit bij jongere fossielen van 6 en 4 miljoen jaar oud in de menselijke lijn. Het beeld is hiermee toch wel helder. Het lijkt er toch echt op dat we niet langer hoeven te twijfelen aan de wijze waarop deze oudst bekende menselijke voorouder zich voortbewoog. Op grond liep hij half rechtop en in de bomen kon hij nog uitstekend klimmen. Wil je het artikel zelf lezen? Klik dan op: https://www.science.org/doi/pdf/10.1126/sciadv.adv0130 en je bent er. Uiteraard is dit artikel opgenomen in de huidige druk van het boek.

Maar hoe dat zo gekomen is?

Dat neemt niet weg dat de onderzoekers eerlijk moeten toegeven geen idee te hebben wat de oorzaken van het half rechtop lopen kunnen zijn geweest. Ze melden dit droogjes aan het einde van het artikel en gaan er niet dieper op in. Hadden ze 400.000 GENERATIES maar gelezen. Dan hadden ze het tot in de meest kleine details kunnen weten. Maar helaas spreken de schrijvers geen Nederlands en is 400.000 GENERATIES niet in het Engels vertaald. En zo kan de wetenschap stilstaan. Niet omdat een probleem niet is opgehelderd, maar omdat we elkaar niet verstaan of kunnen vinden. Wetenschap is ook maar mensenwerk.

Reageren?

Heb je vragen of opmerkingen? Stel ze via het contactformulier op de website. Elke vraag of opmerking is welkom en je krijgt altijd antwoord. Benieuwd naar andere blogs? Bekijk de blogpagina en lees ze allemaal. 

Bestel 400.000 GENERATIES eenvoudig via de knop hieronder. Voor slechts €19,50.

400.000 GENERATIES. Het verhaal van ons allemaal.