Deze blog gaat over taal. Niet over de evolutie ervan, daar is een groot hoofdstuk in 400.000 GENERATIES aan gewijd, maar over de taal die ik heb gebruikt om het boek te schrijven. Het Nederlands dus. Het is mijn moedertaal en in deze blog breek ik er een lans voor. Dat is nodig want het Nederlands zit een beetje in de verdrukking. Dat ligt natuurlijk aan de Nederlanders zelf. Ze zijn nauwelijks trots op hun taal. Ze koesteren het in elk geval niet, zoals de Fransen dat bijvoorbeeld heel nadrukkelijk wel doen. Bovendien zijn we er als de kippen bij om het te vervangen door het Engels. Niet door een willekeurige andere taal, want Engels is nu eenmaal hot en andere talen niet. Als je dat niet aanvoelt dan snap je het niet. Die voorkeur voor Engels is een cultureel dingetje, dat pas na de tweede oorlog is ontstaan. Voor de tweede wereldoorlog was Duitsland ons land van referentie. Maar na de oorlog heerste het idee dat de Amerikanen en de Britten de oorlog hadden gewonnen. Mede daardoor werd hun taal via film en popmuziek hier al snel heel populair. Soft power, zo u wilt. Door op allerlei plekken in ons taalgebruik Engels te vlechten, blenden zou een hippe landgenoot zeggen, laat je nu zien dat je van deze tijd bent, dat je erbij hoort en meedoet. De meeste mensen zijn zich daar vast niet van bewust. Het gebeurt gewoon terloops, iedereen doet het en dan pik je het op en doe je mee. Zo werkt dat met taal nu eenmaal. No problem toch? Of wel?

Zoeken naar de juiste woorden

Best een beetje eigenlijk en ik zal je vertellen waarom ik dat denk.

Toen ik behoorlijk op weg was met het schrijven van 400.000 GENERATIES in het Nederlands en me steeds duidelijker werd dat ik de evolutie van de mens echt voor het eerst in de geschiedenis daadwerkelijk volledig en sluitend zou kunnen verklaren, bekroop me steeds meer het gevoel dat ik moest overschakelen op het Engels. Dat is tenslotte de toonaangevende taal in de wereld en in de wetenschap. Zo bezien is overschakelen op het Engels eigenlijk een no brainer. Maar dat bleek het toch niet te zijn. De evolutie van de mens is namelijk een verschrikkelijk ingewikkeld en veelzijdig onderwerp, waarin je alle stenen die je tegenkomt zorgvuldig om moet draaien en van alle kanten moet bekijken. Soms wel tientallen keren. En dan denk je dat je er bent en kom je er een tijdje later achter dat het toch anders zit. Zo ben ik 14 jaar bezig geweest. Al schrijvende was ik als het ware in gesprek met mezelf. Teruglezend wat ik geschreven had, is het me talloze keren overkomen dat ik dacht: klopt dit wel? Nee dus. En dan onvermijdelijk nogmaals overdenken, anders opschrijven, teruglezen en weer van voren af aan beginnen. Eindeloos, maar ook geweldig.

Moedertaal, onmisbaar

En natuurlijk deed ik dat in mijn moedertaal. In welke taal anders? Ik zou het in geen enkele andere taal kunnen. Mijn Engels is echt niet slecht, maar de rijkdom waarover ik in mijn moedertaal kan beschikken is vele, vele malen groter. Gaandeweg het schrijven ontdekte ik dat het Nederlands bovendien een geweldige taal is. Uiterst precies als dat nodig is, en in een wetenschappelijk boek is dat broodnodig, en verhalend, beeldend en beschouwend als het kan. Altijd in staat fijne nuances te benoemen en te duiden. Ik kon er echt alles mee doen wat ik wilde. Dat zou ik in geen enkele andere taal zo kunnen. Had ik het boek in het Engels geschreven dan zou ik niet één maar twee grote uitdagingen hebben gehad. Als eerste het oplossen van één van de laatste grote wetenschappelijk raadsels en ten tweede schrijven in een taal die ik niet tot in de haarvaten machtig ben. Ik ben blij alleen de eerste uitdaging te zijn aangegaan. Zou ik op het Engels zijn overgestapt dan zou dat zelfs ten koste van de inhoud zijn gegaan, domweg omdat ik in die taal de rijkdom niet heb om mijn gedachten te sturen. Met andere woorden, een arme taal, of dat nu je moedertaal is of een tweede taal, schept een arme denkwereld. En dat is dus wel degelijk een probleem. Voor heel veel mensen ben ik bang.

Trots op mijn taal

Als je 400.000 GENERATIES leest zul je niet alleen merken dat de ondertitel (De evolutie van de mens volledig en sluitend verklaard) echt wordt waargemaakt, maar bovendien dat Nederlands een geweldige taal is die we moeten koesteren. In het hele boek worden slechts 3 Engelstalige begrippen gebruikt, en die worden steeds van een passende Nederlandse vertaling voorzien. In twee gevallen zijn die evengoed en in één geval zelfs ronduit beter. Niettemin worden de Engels begrippen gebruikt omdat die zo gangbaar zijn geworden dat het vermijden ervan tot onbegrip zou hebben geleid. Dan gaat de stijl van de tekst boven de inhoud en dat wilde ik beslist vermijden. Je komt die 3 uitzonderingen op de regel vanzelf tegen als je 400.000 GENERATIES leest. Ik hoop dat deze blog mag bijdragen aan meer waardering voor onze eigen taal en dat je bij het lezen van dit boek zult herkennen dat ik als schrijver duidelijk plezier heb gehad in de vreugde van het formuleren. Dit laatste heb ik geleend van Godfried Bomans. Hij was er een ster in.

Reageren

Heb je vragen of opmerkingen? Stel ze via het contactformulier op de website. Elke vraag of opmerking is welkom en je krijgt altijd antwoord. Benieuwd naar andere blogs? Bekijk de blogpagina en lees ze allemaal. 

Bestel 400.000 GENERATIES eenvoudig via de knop hieronder. Voor slechts €19,50.

400.000 GENERATIES. Het verhaal van ons allemaal.