Homo erectus was een generalist

Artikelen in Nature

In Nature stonden in oktober 2026 twee artikelen over een achttal tanden van een voorouder van de moderne mens, Homo erectus. De tanden zijn tussen de 324 en 184 duizend jaar oud en zijn gevonden in twee grotten in Zuid-China. De vondsten zijn volgens de auteurs om twee redenen opmerkelijk.  In de eerste plaats vanwege de geringe ouderdom. Dit omdat de fossielen die eerder op het vasteland van dit deel van Azië zijn gevonden met een ouderdom van 400 duizend jaar aanmerkelijk jonger zijn. Daar staat tegenover dat op Java fossielen van deze voorouder van ongeveer 110 duizend jaar zijn opgegraven, aanzienlijk jonger dus dan de in dit artikel beschreven exemplaren. Dat maakt de nieuwe vondsten toch niet onverwacht, maar wel fijn dat nu vaststaat dat de tijdlijn van Homo erectus op het vasteland wat langer doorgetrokken mag worden. Wat de onderzoekers veel meer verbaast is dat Homo erectus op deze plaats en in die periode in het oerwoud geleefd moet hebben. Dit terwijl men ervan uitging dat dit toch meer het domein van de moderne mens geweest moest zijn. Het zich uitbreidende oerwoud uit die tijd zou Homo erectus-populaties naar meer open bosland verdreven hebben. Tot zover de artikelen. Wil je ze lezen? Dat kan, het is gewoon op het internet lees- en downloadbaar. Klik op https://www.nature.com/articles/s41586-026-11155-6 en https://www.nature.com/articles/s41586-026-11271-3 en je bent er.

 

Homo erectus was een slimme rakker

Ook deze verbazing is helemaal niet nodig. Om dit te kunnen begrijpen moet je weten dat de voorouders van deze fossielen al rond 2 miljoen jaar geleden uit Afrika rondliepen en van daaruit zijn gemigreerd. Dat komt doordat het slimme jongens waren, ze konden overleven in veel verschillende biotopen dankzij een grote variatiebreedte in hun gedrag. Zeker is dat ze al twee miljoen jaar geleden in Afrika de maaltijd bereidden door voeding met stenen te snijden, te pletten en mals te slaan. Waarschijnlijk maar niet geheel zeker beheersten zij toen ook al het vuur. Deze innovaties werden mogelijk gemaakt door de evolutie van taal bij deze voorouder. Dat bracht een wat grotere algemene intelligentie met zich mee die tot uiting kwam in de eerste serieus grotere hersenen in onze loot aan de tak van mensapen. Let wel, dit was dus al zo rond 2 miljoen jaar geleden! Die capaciteiten brachten de migranten mee naar nieuwe gebieden. Sindsdien is de taal- en hersenontwikkeling van alle populaties van Homo erectus doorgegaan waar ter wereld die populaties zich ook bevonden. Dat betekent dat de eigenaren van de kortgeleden gevonden tanden vermoedelijk behoorlijk grote hersenen hebben gehad en beschikten over redelijk geavanceerde taal en een grote algemene intelligentie. Daar kan nog veel meer over worden gezegd maar deze blog is te kort om hier verder over uit te wijden. Daarvoor zul je toch echt 400.000 GENERATIES moeten lezen. In dat nog altijd grensverleggende boek wordt deze evolutionaire geschiedenis tot in de kleinst denkbare details uit de doeken gedaan.

 

Een uitstekende generalist.

Deze geschiedenis heeft gevolgen. Het betekent dat de latere Homo erectus een uitstekende generalist moet zijn geweest die in de meest uiteenlopende habitats zijn kostje bij elkaar kon scharrelen en zich tegen roofdieren kon verweren. Zeker ook in het oerwoud, want dit is niet alleen een voedselrijke omgeving met veel fruit, noten en andere makkelijk te oogsten plantaardige voedingsmiddelen, maar ook een warme omgeving en dat is voor mensen zonder vacht een zeer prettige bijkomstigheid. Helemaal niet gek dus dat deze mensen in het zuiden van tropisch China gevonden zijn. Het is eerder andersom, het zou vreemd zijn geweest als ze daar niet geleefd hadden.

 

Een goed verhaal is onmisbaar

De auteurs van de artikelen in Nature beschikken niet over deze informatie en het is waarschijnlijk daarom dat zij zich verbazen. Het is blijkbaar heel erg moeilijk om zonder goede kennis van de evolutie van de mens fossielen zinvol te interpreteren. Misschien is dat er ook de oorzaak van dat de vele verhalen over onze evolutie nog met zoveel speculatie en losse eindjes gepaard gaan, ondanks de grote hoeveelheid fossielen uit alle mogelijke periodes en plaatsen die ons ter beschikking staan. Die fossielen moeten leiden tot een goede reconstructie en als die er eenmaal is wordt het interpreteren gemakkelijker. Ontbreekt zo’n reconstructie dan zijn we verbaast over dingen die anders vanzelf zouden spreken, terwijl de vragen die we zouden moeten stellen niet bij ons opkomen. Zo blijven we al tastend in het duister dezelfde rondjes lopen. 400.000 GENERATIES doorbreekt die cirkel voor het eerst in de wetenschappelijke geschiedenis. De talloze fossielen presenteren daar een volstrekt heldere biologische logica en kunnen goed worden begrepen. Het opent volkomen nieuwe perspectieven op de evolutionaire geschiedenis van een wel heel bijzondere primaat. Een betere reden om 400.000 GENERATIES te lezen is er eigenlijk niet.

Reageren

Heb je vragen of opmerkingen? Stel ze via het contactformulier op de website. Elke vraag of opmerking is welkom en je krijgt altijd antwoord. Benieuwd naar andere blogs? Bekijk de blogpagina en lees ze allemaal. 

Bestel 400.000 GENERATIES eenvoudig via de knop hieronder. Voor slechts €19,50.

400.000 GENERATIES. Het verhaal van ons allemaal.